Meta tags:
description=منوچهر فرادیس;

Headings (most frequently used words):

های, داغ, مریم, روی, دل, علی, به, نشر, منوچهر, فرادیس, نگاهی, رمان, افغانی, سومین, رُمانم, خداحافظ, عاشقی, وسیلۀ, زریاب, شد, زبان, روزنامه, ای, ساختار, کلاسیک, اصل, قصه, عشق, ممنوع, نگاه, با, یک, چشم, پندارهای, حکیمان, زمانه, نوشته, پیشین,

Text of the page (most frequently used words):
است (96), این (72), های (49), کند (49), شود (44), رُمان (41), راوی (41), رمان (40), اما (33), نویسنده (31), شده (22), ۱۳۹۰ (20), خواننده (20), نمی (20), برای (17), دارد (17), ایران (17), زبان (16), #افغانی (16), خود (15), بسیار (14), کشور (14), چون (13), کرده (13), نام (12), هایی (12), خوبی (12), داستانی (12), سیاسی (12), افغانستان (11), دیگر (11), گویی (11), داستان (11), گالیا (11), روایت (11), پسر (11), ۱۳۸۸ (10), ۱۳۸۹ (10), زریاب (10), کرد (10), باشد (10), جهان (10), افغان (10), استفاده (9), اند (9), فکر (9), شخصیت (9), اعلاحضرت (9), نوشته (8), قلا (8), گشتم (8), رهنورد (8), اول (8), واژه (8), تواند (8), شان (8), قصه (8), نیست (8), گونه (8), جامعه (8), بود (8), بیان (8), کتاب (8), زند (8), علی (8), مریم (8), منوچهر (7), فرادیس (7), عنوان (7), تکنیک (7), گفت (7), یاد (7), مورد (7), مهاجرت (7), سال (6), افغانستانی (6), کنار (6), نشده (6), فرمان (6), صورت (6), پای (6), ندارد (6), بعد (6), چنان (6), احساس (6), باور (6), میان (6), ساختار (6), شدن (6), جنگ (6), گهُ (6), داده (6), کناراب (6), http (5), چارگرد (5), صفحه (5), چاپ (5), شیوة (5), بیشتر (5), کار (5), ادبیات (5), بوده (5), گرد (5), روشن (5), زیب (5), طلا (5), متن (5), وجود (5), دقت (5), روی (5), آخر (5), پرداخت (5), خوب (5), سواد (5), گون (5), دارند (5), داشته (5), بیند (5), مطرح (5), استند (5), عشق (5), فروش (5), فرق (5), خنده (5), نشر (5), عارف (5), نگاه (5), مذهب (5), مهاجر (5), پرداختن (5), کابل (4), قابل (4), حال (4), دید (4), زلیخا (4), حکیمان (4), زمانه (4), یافتم (4), زده (4), جمله (4), یکی (4), بیش (4), همین (4), هرگز (4), حرف (4), مختلف (4), وقتی (4), مسکو (4), کمونیسم (4), دیگران (4), حکومت (4), نیز (4), جهت (4), مسعود (4), دیدم (4), روز (4), دوباره (4), یابد (4), رود (4), آشفته (4), دهد (4), ذهن (4), چنین (4), کودکان (4), تمام (4), دیگری (4), خورشیدی (4), آمده (4), گان (4), شخص (4), اثر (4), مردم (4), مشکل (4), مانع (4), ازدواج (4), بودن (4), مامای (4), توهین (4), حوادث (4), شرح (4), com (3), ۱۳۹۱ (3), ۱۳۹۲ (3), ساعت (3), توسط (3), php (3), روزنامه (3), انتشارات (3), تاک (3), گیرا (3), شکل (3), مسایل (3), نگارش (3), تحسین (3), نویسی (3), جایی (3), هستند (3), هستیم (3), چار (3), اگر (3), گفتن (3), برف (3), زیاده (3), دچار (3), ضعف (3), چشم (3), دنبال (3), گیرایی (3), قشر (3), مخاطب (3), جذب (3), جذابیت (3), دنباله (3), خسته (3), آسیب (3), تاریخی (3), فرمانده (3), کنند (3), کسی (3), برده (3), روزی (3), کردم (3), همه (3), همة (3), هیچ (3), رفته (3), سگرت (3), ودکا (3), دست (3), زنده (3), قرار (3), امروز (3), شاید (3), تصویری (3), نشان (3), شوند (3), علت (3), ظاهر (3), پینه (3), دوز (3), باز (3), جدی (3), تکیه (3), پهلوان (3), باید (3), هفت (3), نفر (3), نمایان (3), درگیر (3), زاویة (3), وارد (3), تغییر (3), ادبی (3), نظام (3), داند (3), توانست (3), اساسی (3), ایرانی (3), خواهد (3), بگوید (3), ضعیف (3), ماجرا (3), نزدیک (3), غیر (3), نثر (3), کلاسیک (3), گزارشی (3), ساده (3), ۱۳۸۷ (2), وبلاگ (2), خانه (2), spip (2), www (2), منتشر (2), شناسنامه (2), 1390 (2), ناشر (2), آثار (2), دارای (2), روان (2), نویسندة (2), پیشنهاد (2), شیوه (2), جدانویسی (2), نسلی (2), پارسی (2), دری (2), گرایی (2), عرصة (2), داد (2), گرا (2), البته (2), قصة (2), فدای (2), اصلی (2), دار (2), واضح (2), خوانده (2), حتا (2), زاید (2), پاییزی (2), تکرار (2), رادو (2), جان (2), حجیم (2), امروزی (2), زمانی (2), رُمانی (2), سراسر (2), صحنه (2), خورند (2), قوی (2), پرداخته (2), خودش (2), چیز (2), خاص (2), طیف (2), تعدد (2), حاکم (2), دانشجو (2), نگاهی (2), آدم (2), توانند (2), باشند (2), سقوط (2), هایش (2), سرمایه (2), داری (2), تاریخ (2), رسانده (2), طوری (2), موفق (2), صراحت (2), ندارند (2), تازه (2), گیری (2), حتماً (2), قدر (2), بنا (2), شماری (2), دورة (2), حفظ (2), بیست (2), هشت (2), بارة (2), سرزمین (2), بودند (2), روس (2), سرگی (2), دانم (2), دختری (2), دختران (2), قسمت (2), بدبختی (2), درمانده (2), آواره (2), خواب (2), صبح (2), بیدار (2), دوست (2), نامی (2), بزند (2), روزگاری (2), دود (2), وار (2), نداشته (2), درد (2), جذاب (2), توصیف (2), آشنا (2), دختر (2), گوید (2), پرسد (2), جریان (2), گوز (2), تعمق (2), آیا (2), مثل (2), راه (2), یافته (2), ابراز (2), نظر (2), هویدا (2), ترس (2), پیش (2), افتاده (2), مناسبی (2), کودک (2), توانایی (2), ناگهان (2), پرسید (2), واژة (2), افسر (2), زاده (2), خشک (2), بلند (2), سهراب (2), شیشةی (2), فلسفه (2), دهة (2), چهل (2), افسرزاده (2), جواهر (2), زنند (2), اجتماعی (2), فرد (2), دنیا (2), تفنگ (2), نوجوان (2), عالم (2), نواده (2), چنگیز (2), خاطرات (2), تکه (2), گاهی (2), باعث (2), ارایه (2), شروع (2), فصل (2), عوض (2), دانای (2), بخش (2), بگذارد (2), کوتاه (2), پندارهای (2), 2012 (2), فارسی (2), دوم (2), توان (2), تلخ (2), تکان (2), دهنده (2), دولت (2), ملت (2), سنی (2), فقط (2), وصلت (2), مشکلی (2), دیده (2), زندانی (2), معلولی (2), معتاد (2), عاشق (2), اگرچه (2), عهده (2), آید (2), دولا (2), آیینه (2), خودم (2), گفتم (2), کبود (2), زخم (2), گریستم (2), گیرد (2), مرز (2), زندان (2), خاطره (2), آشکار (2), شهروند (2), قانونی (2), زیسته (2), متقبل (2), دین (2), فرهنگ (2), مهمان (2), مضمون (2), ویژه (2), عناصر (2), فضا (2), سازی (2), پاکستان (2), آمدن (2), کارمل (2), سیلی (2), داغ (2), سومین (2), رُمانم (2), خداحافظ (2), عاشقی (2), وسیلۀ (2), blogfa, پیشین, عناوین, آرشیو, پست, الکترونیک, پروفایل, مدیر, مطالب, قدیمی, پنجشنبه, kabulpress, org, article87735, afghanistanpen, 299, mandegardaily, article9254, bostnews, details_dr, 3882, cid, نشانی, خبرگزاری, بست, باستان, ماندگار, پرس, انجمن, قلم, 344, تابستان, نوبت, همانند, امروزه, دغدغة, معیار, هنوز, نگرفته, نمونه, زبانی, ویژة, نگارشی, سایه, نواز, نحوی, افراط, محسوب, جدا, فردا, آسانتر, بیاموزند, آسان, خواند, معنای, رسید, خواهند, مشهود, ادعا, شادروان, هوشنگ, گلشیری, آموزش, کسانی, کردند, بیشترینة, فراموش, میراث, مردمانی, عقب, شهرزاد, آیم, ولی, جنبه, فنی, موازی, برجسته, ریتم, موسیقایی, مکرر, بارها, غروب, بارد, بیت, کیس, جامی, عقل, آفرین, زندش, امثال, کرات, آورد, واقع, نیاز, آفات, حجم, افزایند, پایان, رسد, کنی, چند, خلاصه, حجمی, لذت, توأم, خشنودی, رضایت, تولید, وسط, نسبتهً, عنصر, نیستند, تعلیق, سطر, وادار, سطرها, دلیل, رابطة, فهم, متوسط, پایین, برقرار, فیلسوف, سرباز, نوکری, ذهنی, ارضا, نقش, گفته, مارکس, افتد, اندیشة, گرامیشی, روسیة, فروپاشی, استالین, وحشتی, آفریده, لینین, اندیشه, قلب, کوچة, نوشتة, اکرم, عثمان, برداشت, زمان, کاملاً, بدنة, تحمیل, دقیق, کشد, مسئلة, مهمی, خوریم, مشی, اسم, رسمی, ذکر, ایسم, معرفی, دفاع, جایگاه, موقعیت, تثبیت, شدة, شمارند, مسأله, جزو, انگشت, شاعران, استقلال, فکری, خودشان, دستم, فشرد, دانی, ترا, ندیدم, خواندم, سربازان, چرا, مردانه, نیافتم, زنان, فراوان, خوشحال, برگشتن, شرمگین, دزد, بردن, پول, گله, گلة, خبر, رفتن, یادماندنی, کشیدند, جانبه, رسیده, بوتل, دالر, پولی, دادن, گالیایی, مانند, کوثر, زهرا, زینب, توضیح, حدس, زیادی, سپری, نوشد, اثری, ورزی, دریافته, مجنون, کهنه, عشقی, آرام, تحمل, کوه, بیابان, قبول, ستودنی, نشین, مستی, سنگین, بستة, خانة, دعوت, نوشند, ساسج, نامش, ازبکستانی, باره, دگرگون, اشک, ریزد, کشته, برادرش, بدون, تأمل, نازیبا, ناخوشایند, گوشه, رجوع, اندیشیده, پادشاهان, معروف, کمتر, جرأت, جاست, سانسوری, ساحات, پنهانِ, انسان, بنابر, موازین, اخلاقی, خدشه, ناچار, خودممیزی, چیزهایی, جامعة, سنتی, هنجار, شکنی, باورها, پذیرفتنی, ارایة, کلی, لغزش, رقص, بازی, ایستاد, سوی, آسمان, نگریست, نیرویش, فریاد, لحن, منفجر, شدند, دادند, خندید, خاطر, آزرده, خواست, پایه, بگذارید, بگو, مؤفق, جلوه, برانگیزی, مقابل, نشسته, بافند, نمایانگر, اقشار, معلوم, پسری, تکة, الماس, فلسفی, دانا, ذهنش, انگریزی, بهشت, عجیب, غریب, بافی, بپردازند, حملة, اساس, قرن, ششم, مفرد, روسیه, هزار, هفتاد, سردرگمی, خوانندة, تیزبین, درک, خرده, ربط, تشکیل, دهند, متفاوتی, جدید, روایتی, نامتعارفی, سرراست, خلاصة, غروبی, حکیمانه, بدهند, حمله, غرب, سخن, چندین, بار, رفت, برگشت, گیج, کننده, چهره, حوزة, کارنامة, ایشان, طنز, نقد, مقاله, زمینه, عقرب, دوشنبه, bbc, persian, afghanistan, 120404_l09_book_review_afghani, shtml, شماره, ۱۰۰۰, نسخه, زمستان, طرح, جلد, احمد, ابراهیمی, ویراستاران, ناصر, زراعتی, محمد, حسین, محمدی, نخسیتن, تسلسل, برخوردار, عام, چندانی, عاری, سان, نگریستن, فرقی, برخورد, قائل, حالی, مهاجرین, ایجاد, نکردند, حکومتی, خلق, هردو, مقصر, صداقت, رساند, یعنی, بپردازد, مواقع, رسیدن, پسران, جوان, دائی, اعدام, صورتی, مامایی, زور, چرایی, اتفاق, رنگ, صفحات, میانی, صاحب, آغاز, سطحی, بعدی, دوستی, برمی, مهاجرِ, راحتی, انتقال, ممنوع, وقت, نمازه, کمری, شویی, رفتم, چرکین, اصلا, باورم, تصویرِ, باشم, نیستم, رُخسارم, طول, پُندیدَه, تصور, تخته, پُشتم, ممکن, نبود, نباشد, ماه, لازم, مُشت, بینی, صورتم, خورده, دورِ, حلقه, چشمم, ظاهرِ, مرا, بشناسدم, وضو, گرفتم, نماز, ایستادم, عمقِ, دلِ, خویش, سجده, هایم, دردهایم, خدا, تصویرهایی, تماشای, برد, زود, لگد, شدم, درس, متجاوز, قاچاق, رانده, سرزمینی, اسلام, بند, مراتب, مخوف, کمونیستی, فرار, نامه, اتوبیوگرافیک, زاهدان, خارج, خوشی, مانیفیست, عدالت, خواهی, شکنجه, تحقیر, مسؤولان, همیشه, تمدن, والای, اسلامی, شرم, آور, میزبان, ناخوانده, ارائه, لحاظ, بسیاری, درباره, ظلم, کشورهای, همسایه, حکایت, پراکنده, نامنظم, نوشتاری, مشروح, قالب, برآمده, بکر, کنم, موضوع, اصل, رمانی, کاملا, عادی, پردازی, موج, علاقه, مند, خوانش, ساختاری, نکته, جدیدی, خطی, شگرد, بازگشت, گذشته, مثال, انگل, ادا, اطوار, سالن, تاکسی, کنید, طفلی, حتی, درستی, برود, رویداد, محور, پردازد, تصویر, لهجه, کابلی, نقطه, قوت, همان, کمک, طرفی, مبارز, نجات, جانش, مجبور, ترک, وطن, قاچاقی, بیشترین, ۲۷۰, دربر, ابتدا, سویدن, سوئد, تاز, روانه, بازار, دهه, ببرک, ۱۳۵۸, دکتر, نجیب, الله, قدرت, ۱۳۶۵, ادامه, موی, کنونی, مهاجران, گونا, تحولاتی, ۱۳۵۷, آمد, گسیل, کوچ, اجباری, نسل, شناسیم, ندیده, خاطراتی, کشورها, اقغانستان, گرينويچ, چهارشنبه, آوريل, فروردین, 1391, یکشنبه,

Text of the page (random words):
و فرهنگ والای اسلامی حرف می زنند تصویری روشن اما بسیار شرم آور از میزبان و مهمان داری از مهمان ناخوانده اش ارائه می کند عارف فرمان نویسنده این رمان که آشکار است سال ها در ایران به عنوان مهاجر و شهروند غیر قانونی زیسته است حوادث و توهین هایی را که افغان ها در این کشور متقبل شده اند به خوبی شرح داده است از این جهت می شود گفت که افغانی یک رمان خود زند گی نامه اتوبیوگرافیک است علی به عنوان راوی و شخصیت اصلی رمان از روزی که وارد زاهدان ایران می شود تا روزی که از این کشور خارج می شود خاطره ا ی خوشی نه از مردم ایران دارد و نه از حکومت ایران او که درس خوانده و با سواد است هر جا که می رود مورد توهین قرار می گیرد و با عنوان بی سواد متجاوز قاچاق بر و معتاد رانده می شود راوی فکر می کند به سرزمینی آمده که در آن اسلام مرز ندارد اما هر جا که می رود با مرز و بند و زندان رو به رو می شود زندانی به مراتب مخوف تر از زندان های حکومت کمونیستی است که از آن فرار کرده است تصویرهایی که او داده بسیار روشن است و خواننده را به تماشای نزدیک می برد صبح زود با لگد کسی بیدار شدم که داد می زد بلند شو افغانی وقت نمازه با کمری دولا و یک عالم درد به دست شویی رفتم در آیینه ای چرکین به خودم نگاه کردم اصلا باورم نمی شد که تصویرِ در آیینه خودم باشم به خود گفتم نه این من نیستم رُخسارم در طول یک روز آن چنان پُندیدَه و کبود شده بود که تصور نمی شد کرد تخته ی پُشتم را تا جایی که ممکن بود نگاه کردم جایی نبود که زخم نباشد ماه ها لازم بود تا زخم ها خوب شوند مُشت های که بر بینی و صورتم خورده بود دورِ حلقه های چشمم را کبود کرده بود ظاهرِ مرا آن چنان تغییر داده بود که شاید هیچ کس نمی توانست بشناسدم وضو گرفتم به نماز که ایستادم از عمقِ دلِ خویش گریستم در سجده هایم گریستم و دردهایم را با خدا گفتم عشق ممنوع در کشور ایران مشکل اساسی میان افغان ها و ایرانی ها در مسایل ازدواج در کنار مهاجر بودن مذهب هم بوده است راوی می خواهد بگوید که او سنی مذهب است اما مامای مریم فقط افغانی بودن او را مانع وصلت آن ها می داند مشکلی که امروز در جامعه افغانستان هم دیده می شود در صفحات میانی رمان علی عاشق مریم دختر صاحب خانه ایرانی اش می شود اگرچه آغاز این ماجرا در رمان علت و معلولی ضعیف و سطحی دارد اما در ماجرا های بعدی نویسنده از عهده پرداختن صحنه های عشق و دوستی به خوبی برمی آید و احساس یک مهاجرِ عاشق را به خواننده به راحتی انتقال می دهد وارد شدن مامای دائی مریم در داستان و زندانی و اعدام شدن او نیز علت و معلولی ضعیف دارد هم چنین در آخر این ماجرا وقتی مریم با پسر مامای معتاد ازدواج می کند در صورتی که دیگر مامایی وجود ندارد تا زور بگوید و مانع ازدواج مریم با علی شود باز هم چرایی این اتفاق بی رنگ و ضعیف است در این قسمت رمان راوی می توانست به مشکل اساسی یعنی مذهب بپردازد که بیشتر مواقع مانع رسیدن دختران و پسران جوان افغان در ایران به هم می شوند تا آن جا که می دانم در کشور ایران مشکل اساسی میان افغان ها و ایرانی ها در مسایل ازدواج در کنار مهاجر بودن مذهب هم بوده است راوی می خواهد بگوید که او سنی مذهب است اما مامای مریم فقط افغانی بودن او را مانع وصلت آن ها می داند مشکلی که امروز در جامعه افغانستان هم دیده می شود نگاه با یک چشم از دیگر ضعف های این رمان یک سان نگریستن نویسنده به دولت و ملت ایران است نویسنده در این رمان هیچ فرقی میان ملت و دولت ایران در برخورد با افغان ها قائل نمی شود در حالی که مردم ایران آن قدر مشکل برای مهاجرین ایجاد نکردند که نظام حکومتی ایران خلق کرده است اما راوی هردو را مقصر می داند و این به صداقت رمان آسیب می رساند عارف فرمان در رمان افغانی نشان داده که ذهن خوبی برای داستان گویی دارد رمان افغانی با آن که نخسیتن اثر عارف فرمان است اما از تسلسل خوب داستانی برخوردار است رمان افغانی مخاطب عام را به خوبی جذب خود می کند اما برای مخاطب خاص این رمان گیرایی چندانی ندارد و عاری از ضعف نیست روی هم رفته می توان گفت که این رمان برای تمام مردم افغانستان یک اثر تلخ و تکان دهنده است شناسنامه افغانی رمان نویسنده عارف فرمان ویراستاران ناصر زراعتی و محمد حسین محمدی طرح جلد علی احمد ابراهیمی ناشر انتشارات تاک چاپ دوم کابل زمستان ۱۳۹۰ شماره گان ۱۰۰۰ نسخه نشر شده در بی بی سی فارسی http www bbc co uk persian afghanistan 2012 04 120404_l09_book_review_afghani shtml نوشته شده در دوشنبه ۱۳۹۱ ۰۱ ۲۱ ساعت ۱ ق ظ توسط منوچهر فرادیس پندارهای حکیمان زمانه پندارهای حکیمان زمانه 21 عقرب 1390 خورشیدی منوچهر فرادیس رهنورد زریاب نامی آشنا در عرصة داستان نویسی و از چهره های مطرح ادبیات داستانی افغانستان در حوزة زبان پارسی دری است در کارنامة ادبی ایشان بیش از صد داستان کوتاه دو رُمان دو اثر طنز نقد ادبی و ده ها مقاله در زمینه های گونه گون وجود دارد از رهنورد زریاب رُمانی منتشر شده است به نام چار گرد قلا گشتم پای زیب طلا یافتم پای زیب طلا یافتم این رُمان کار متفاوتی در شیوة روایت است شاید در ادبیات داستانی دنیا یک شیوة جدید باشد که از آن تا حال استفاده نشده است رُمان ساختار روایتی نامتعارفی دارد نمی شود سرراست خلاصة از آن به خواننده ارایه کرد رُمان با زاویة دید اول شخص شروع می شود هفت نفر نوجوان در غروبی پاییزی گرد آمده اند تا در مورد همه چیز حکیمانه نظر بدهند و فکر کنند در فصل دیگر راوی عوض می شود راوی دانای کل از حمله نواده گان چنگیز به سرزمین های غرب سخن می گوید در فصل بعد دوباره راوی عوض می شود و دوباره اول شخص می شود در بخش دیگر راوی دیگری وارد داستان می شود و از خاطرات خود در مسکو روایت می کند در جریان داستان چندین بار زاویة دید رُمان تغییر می کند راوی از اول شخص به دانای کل در رفت و برگشت است در اول این تغییر زاویة دید گیج کننده است اما چنان نیست که خواننده را خسته کند و رُمان را کنار بگذارد هفت نفر نوجوان که گرد هم آمده اند تا در مورد آدم و عالم به فلسفه بافی بپردازند دورة زمانی شان دهة چهل خورشیدی است حملة نواده گان چنگیز بر اساس تاریخی که در رُمان آمده قرن ششم خورشیدی است راوی اول شخص مفرد که در روسیه خاطرات خود را روایت می کند سال های پس از هزار و سی صد و هفتاد و یک را بیان می کند با آن که در ظاهر داستان تکه تکه روایت می شود و گاهی باعث سردرگمی خواننده می شود اگر تعمق شود در کل رُمان چنان گیرا و قوی روایت شده که خوانندة تیزبین می تواند کل داستان را درک کند هم چنان تمام این خرده روایت ها به هم ربط دارند و در کل یک داستان جذاب و گیرا را تشکیل می دهند نویسنده در پرداخت جهان کودکان بسیار مؤفق جلوه کرده و روایت تحسین برانگیزی را در مقابل خواننده قرار می دهد هفت نفر کودک که نشسته اند و با هم فلسفه می بافند نمایانگر اقشار مختلف جامعه در دهة چهل خورشیدی استند یکی پسر پینه دوز است دیگری افسرزاده است یکی هم پسر پهلوان سهراب است آن یکی پسر کتاب فروش است دیگری پسر جواهر فروش اما راوی معلوم نیست که پسری کی است این کودکان وقتی حرف می زنند همة شان یک جهان ندارند هر یک بیان گر قشر اجتماعی خود استند پرداخت به جهان اجتماعی فرد فرد این ها نمایان گر دقت و توانایی نویسنده است پسر جواهر فروش دنیا را چون تکة الماس می بیند پسر کتاب فروش ذهن فلسفی و دانا دارد افسرزاده ذهنش درگیر تفنگ انگریزی است و فکر می کند در بهشت هم تفنگ وجود دارد اما در این میان حرف ها و باور های پسر پینه دوز عجیب و غریب است او می پرسد که آیا کناراب اعلاحضرت هم مثل کناراب ما است پسر پهلوان سهراب خنده را بس کرد و گفت خوب بگذارید که از کناراب شیشةی اعلاحضرت گپ بزند بگو از این کناراب شیشةی اعلاحضرت قصه کن پسر افسر بلند پایه خشک و جدی گفت کناراب اعلاحضرت باید از کناراب های دیگران فرق داشته باشد و بر واژه های اعلاحضرت و دیگران تکیه کرد پهلوان زاده هم که می خواست خشک و جدی باشد گفت باید باید فرق داشته باشد و بر واژة فرق تکیه کرد آن دیگری ـ با لحن جدی ـ پرسید گهُ اعلاحضرت هم از گهُ دیگران فرق دارد و بر واژة گهُ اول تکیه کرد و ناگهان باز هم خنده ها منفجر شدند حکیمان زمانه خنده ها را سر دادند گهُ اعلاحضرت هه هه هه گهُ اعلاحضرت افسر زاده که نمی خندید با خاطر آزرده پرسید خنده برای چی است آخر این خنده برای چی است یا ناگهان پسر پینه دوز از رقص و پای بازی باز ایستاد به سوی آسمان نگریست و با تمام نیرویش فریاد زد اعلاحضرت هم گوز می زند می زند می زند این جمله ها و استفاده از واژه هایی چون گهُ و گوز به ظاهر و بدون تأمل نازیبا و ناخوشایند است اما اگر تعمق شود و هر خواننده یا نویسنده یی به گوشه های ذهن خود رجوع کند در می یابد که روزگاری به این اندیشیده که آیا پادشاهان یا آن هایی که بسیار معروف استند شیوة زنده گی شان مثل ما است یا فرق می کند واضح است که چنین فکر هایی در ذهن هر کس راه یافته اما کمتر کسی جرأت کرده که در مورد آن ابراز نظر کند این جاست که خود سانسوری هویدا می شود ساحات پنهانِ در زنده گی انسان ها است که نویسنده نمی تواند بنابر موازین اخلاقی که به آن باور دارد یا ترس از خدشه دار شدن نام ترس از جامعه به ناچار دست به خودممیزی می زند اما رهنورد زریاب در این رُمان چیزهایی به ظاهر پیش پا افتاده را مطرح کرده و آن را نشان داده که پیش پا افتاده هم نیست در جامعة سنتی افغانستان این ها هنجار شکنی های به جا و مناسبی استند نویسنده برای ابراز چنین باورها شخصیت مناسبی را یافته و آن را از زبان یک کودک بیان می کند که هم پذیرفتنی است و هم توانایی نویسنده را هویدا می کند استفاده از چنین جمله ها و ارایة تصویری روشن از جهان کودکان تا آخر رُمان به خوبی بیان شده است نویسنده هرگز دچار کلی گویی یا لغزش در بیان جهان کودکان نمی شود راوی زلیخا را در خواب می بیند تصویری بسیار جذاب و دل نشین از زلیخا و مستی های او را در برف نشان می دهد راوی مسکو و برف سنگین آن را به خوبی توصیف می کند بعد راوی با دختری گل فروش آشنا می شود و دل بستة هم دیگر می شوند راوی او را به خانة خود دعوت می کند با هم سگرت دود می کنند و ودکا می نوشند و ساسج می خورند دختر که نامش گالیا است فکر می کند راوی ازبکستانی است اما راوی می گوید که او افغانستانی است گالیا یک باره دگرگون می شود و به فکر می رود و اشک می ریزد راوی علت را می پرسد گالیا جریان کشته شدن برادرش را در افغانستان قصه می کند وقتی به این قسمت رُمان دقت شود راوی بدبختی و درمانده گی یی را که روس ها پس از سقوط کمونیسم کشیدند به خوبی روایت می کند اما این درمانده گی و بدبختی یک جانبه نیست راوی که خود افغانستانی است نیز آواره شده و به مسکو رسیده است بعد راوی به خواب می رود صبح که بیدار می شود می بیند که گالیا رفته سگرت بوتل ودکا و دو صد دالر او را نیز با خود برده راوی آشفته می شود آشفته گی او برای پولی که گالیا برده نیست آشفته گی او از دست دادن گالیا است گالیایی که راوی او را دوست دارد و احساس می کند مانند کوثر زهرا و زینب است راوی هرگز در مورد این سه نامی که یاد می کند توضیح نمی دهد اما خواننده می تواند حدس بزند که روزگاری راوی با آن ها در افغانستان زنده گی کرده و دوست شان داشته است راوی روز های زیادی را آشفته و بی قرار سپری می کند پی هم سگرت دود می کند و ودکا می نوشد اما از گالیا اثری نمی یابد این جا با یک عشق ورزی امروزی رو به رو هستیم نویسنده دریافته که امروز بیان عشق های مجنون وار کهنه شده شاید هم دیگر جذابیت نداشته باشد بنا بر این راوی درد عشقی خود را آرام تحمل می کند و سر به کوه و بیابان نمی زند این دقت در بیان عشق در این رُمان قابل قبول و ستودنی است راوی پس از بیست و هشت روز گالیا را دوباره می یابد او فراوان خوشحال است از برگشتن گالیا گالیا شرمگین است و احساس می کند که راوی او را به چشم یک دزد می بیند اما راوی از بردن پول هایش گله ندارد گلة او از بی خبر رفتن گالیا است راوی و زلیخا دوباره در کنار هم یک شب به یادماندنی می داشته باشند دستم را بیش تر فشرد می دانی در این بیست و هشت روزی که ترا ندیدم در بارة تو و سرزمین تو بسیار فکر کردم دو سه کتاب هم در بارة افغانستان خواندم این کتاب ها همه اش از جنگ نوشته بودند من در این کتاب ها همة سربازان روس را به شکل سرگی می دیدم نمی دانم چرا اما همة شان را به شکل سرگی می دیدم در این کتاب ها نام های افغانستانی همه نام های مردانه بودند نام مسعود را هم دیدم نام فرمانده مسعود را بسیار دیدم در این کتاب ها نام هیچ دختری را نیافتم در کشور تو زنان و دختران چی نام هایی دارند چی نام هایی دارند این جا به مسئلة مهمی بر می خوریم نام فرمانده مسعود به باور من دو گونه از نویسنده ها نمی توانند به صراحت از مشی سیاسی یا شخصیت های سیاسی در آثار شان یاد کنند آن هایی که میان نویسنده ها اسم و رسمی ندارند و آن هایی که تازه در حال مطرح شدن استند چون با ذکر نام یا جهت گیری سیاسی آن نویسنده حتماً دنباله رو آن شخصیت و آن ایسم سیاسی معرفی می شود اما یک نویسندة قدر و مطرح می تواند به صراحت جهت گیری کند یا از کسی دفاع کند و یا آن را رد کند چون جایگاه و موقعیت تثبیت شدة در جامعه دارد او را دنباله رو نمی شمارند بنا بر این رهنورد زریاب حتماً به این مسأله پی برده که از شخصیت فرمانده مسعود یاد می کند چون رهنورد زریاب جزو انگشت شماری از نویسنده ها و شاعران ما هستند که در هر دورة سیاسی کشور استقلال فکری خودشان را حفظ کرده اند راوی وقتی از مسکو پس سقوط کمونیسم را می بیند به یاد گفته های مارکس می افتد و دنباله رو های اندیشة او چون گرامیشی و دیگران و از روسیة بعد از فروپاشی کمونیسم یاد می کند یا از استالین و وحشتی که او آفریده بود همین گونه لینین و اندیشه هایش و این که سرمایه و سرمایه داری در قلب کمونیسم حکومت می کند اما خواننده هرگز از متن احساس خسته گی و دل زده گی نمی کند در رُمان کوچة ما نوشتة اکرم عثمان نیز به بیان باور ها و برداشت های سیاسی آن زمان از زبان راوی پرداخته شده است اما این سیاسی گویی ها و از تاریخ گفتن ها کاملاً به بدنة داستان تحمیل شده و آسیب رسانده به ساختار کل رُمان طوری که خواننده خسته می شود از این سیاسی گویی اما در رُمان چار گرد قلا گشتم راوی بسیار دقیق و خوب تاریخ گویی و سیاسی گویی می کند طوری که خواننده احساس نمی کند راوی سواد سیاسی و تاریخی خود را به رخ او می کشد از این جهت رهنورد زریاب در پرداخت باور های سیاسی و تاریخی در این رُمان بسیار موفق بوده است رُمان چارگرد قلا گشتم تعلیق قوی یی ندارد تا خواننده دنبال این باشد که بعد چی می شود اما حال در این رُمان چنان خوب پرداخته شده که خواننده هرگز احساس زده گی از متن نمی کند هر سطر رُمان گیرایی خودش را دارد و خواننده را وادار می کند که این سطرها را دنبال کند به همین دلیل این رُمان به باور من می تواند رابطة خوبی میان قشر با سواد و چیز فهم با قشر های متوسط و پایین جامعه برقرار کند این رُمان برای مخاطب خاص نوشته نشده می تواند طیف های گونه گون جامعه را به خود جذب کند تعدد راوی ها و تعدد جهان داستانی که در رُمان حاکم است برای طیف های گونه گون حرف های گونه گون دارد با این رُمان یک فیلسوف یک نویسنده یک دانشجو و حتا یک سرباز کم سواد که شب ها نوکری می کند از نگاهی ذهنی ارضا می شود شخصیت های مختلف که در رُمان نقش دارند برای آدم های مختلف جامعه می توانند جذابیت خودش را داشته باشند جذابیت این رُمان هم در همین جهان مختلف داستانی آن است در این رُمان با سه جهان داستانی رو به رو هستیم یکی از آفات رُمان های حجیم امروزی زیاده گویی هایی است که بر حجم رُمان می افزایند و زمانی که رُمان به پایان می رسد فکر می کنی رُمانی که در چند صد صفحه نوشته شده می شود در صد صفحه خلاصه کرد رُمان چارگرد قلا گشتم با آن که حجمی بیش تر از سه صد صفحه دارد اما نویسنده دچار زیاده گویی بی مورد نشده سراسر متن رُمان در خواننده لذت توأم با خشنودی و رضایت را تولید می کند نویسنده نه در اول و وسط و آخر این رُمان نسبتهً حجیم دچار زیاده گویی بی مورد یا ضعف در پرداخت به صحنه ها و شخصیت ها نشده است همین گونه عنصر تکرار که در رُمان بسیار به چشم می خورند زاید نیستند اگر رُمان با ریتم موسیقایی خوانده شود حتا آن هم هم هم هم گفتن های مکرر زلیخا زاید نیست راوی بارها از واژه های چون حکیمان زمانه غروب پاییزی برف می بارد و تکرار بیت های چون چارگرد قلا گشتم پای زیب طلا یافتم پای زیب طلا یافتم پای زیب طلا از کیس از بی بی رادو جان است از بی بی رادو جان است یا جامی است که عقل آفرین می زندش و امثال آن یاد می کند و به کرات هم یاد می کند اما در خواننده حس دل زده گی از متن را به وجود نمی آورد در واقع بسیار به دقت و از روی نیاز در متن از این واژه ها و جمله ها استفاده شده است بیشتر نویسنده ها می خواهند که تکنیک گرایی در کار های شان مشهود باشد تا جایی که می شود ادعا کرد نسلی که شادروان هوشنگ گلشیری در عرصة ادبیات داستانی آموزش داد بیشتر شان تکنیک گرا هستند البته بوده اند و هستند کسانی که از تکنیک گرایی به خوبی استفاده کردند اما بیشتر نویسنده های تکنیک گرا قصة رُمان را فدای تکنیک کرده اند بیشترینة نویسنده ها هم فراموش کرده اند که کار اصلی آن ها قصه گویی است ما میراث دار یا مردمانی هستیم که از عقب شهرزاد می آیم ولی در رُمان چار گرد قلا گشتم قصه فدای تکنیک یا جنبه های فنی نشده می شود گفت که به صورت موازی نویسنده از تکنیک و قصه گویی استفاده کرده البته واضح است که قصة رُمان برجسته و روشن است رُمان چارگرد قلا گشتم همانند دیگر آثار رهنورد زریاب دارای زبان بسیار روان و گیرا است امروزه دغدغة نویسندة افغانستانی زبان و زبان معیار است که در کشور هنوز شکل نگرفته زبان این رُمان را می شود برای دیگر نویسنده ها به عنوان یک نمونه پیشنهاد کرد در کنار مسایل زبانی رُمان دارای شیوة نگارش وی...