Meta tags:
author=مطهری;
Description= پرسش های فقهی دینی شرعی اعتقادی;
Keywords=پرسش های فقهی دینی شرعی اعتقادی;

Headings (most frequently used words):

در, نماز, منبرنت, چند, مساله, طلایی, حضور, قلب, چرا, جزء, اصول, دین, به, شمار, نمیرود, علمی, که, روایات, از, آن, ستایش, شده, تقویت, صبر,

Text of the page (most frequently used words):
است (150), این (81), طلا (48), شود (41), نماز (38), علم (36), برای (32), اسلام (29), دین (28), انسان (28), علوم (28), باشد (27), اگر (23), آنها (23), اصول (21), صبر (21), خود (21), استفاده (21), مردان (20), قلب (19), دارد (18), خداوند (18), شده (17), زندگی (17), یعنی (16), جهان (16), کند (15), علیه (15), حرام (15), واجب (14), های (13), نظر (13), السلام (13), اما (13), باید (13), صورت (13), نیست (13), حضور (12), مطهری (12), خدا (12), نیز (12), فروع (12), حضرت (11), گونه (11), فرد (11), ایمان (10), بین (10), نمی (10), دیگر (10), کرده (10), پاسخ (10), امام (10), مکتب (10), چشم (10), علی (9), همان (9), مانند (9), زیرا (9), ندارد (9), اسلامی (9), توجه (9), اینکه (9), غیر (9), علمی (9), دینی (9), دست (9), بینی (9), یکی (8), لازم (8), جامعه (8), براى (8), محمد (7), همه (7), یادداشت (7), چرا (7), اول (7), روایات (7), وقتی (7), باعث (7), انجام (7), مشکلات (7), هیچ (7), قرآن (7), علومی (7), پزشکی (7), کردن (7), زینت (7), مقام (6), چند (6), سعادت (6), صادق (6), الله (6), هنگام (6), راه (6), حاصل (6), کسی (6), دهد (6), سختی (6), دنیا (6), هستند (6), گیرد (6), اقسام (6), ضروری (6), تمام (6), دستورات (6), بلکه (6), نگاه (6), بستن (6), اشکال (6), طلای (6), توسط (5), حدیث (5), جزء (5), هدف (5), آید (5), باب (5), پیوند (5), رایانامه (5), انتشارات (5), چاپ (5), آنچه (5), آمده (5), نسبت (5), برود (5), خواهد (5), همین (5), رود (5), موجب (5), اند (5), قرار (5), دچار (5), نگرش (5), وقوع (5), نوع (5), ولی (5), متعال (5), مسائل (5), ساخت (5), گاهی (5), روی (5), کنیم (5), فقط (5), موضوع (5), مسلمانان (5), تحصیل (5), داشته (5), خاطر (5), طلاها (5), نقره (5), برهان (5), ایدئولوژی (5), پایه (5), مثل (5), فرو (5), انگشتر (5), پوشیدن (5), روکش (5), خرید (5), فروش (5), سفید (5), بالا (4), کتاب (4), سنت (4), شمار (4), امامان (4), روان (4), زیر (4), پاورقی (4), انسانی (4), فرمایند (4), بدن (4), آله (4), جایگاه (4), بهترین (4), چنین (4), زیادی (4), بیشتر (4), بیند (4), تنها (4), قائل (4), عمل (4), باز (4), چون (4), آرامش (4), گاه (4), امر (4), دوم (4), تأکید (4), مردم (4), یاد (4), مدت (4), فرماید (4), کدام (4), عالم (4), نباشد (4), همچنین (4), علیهم (4), جامعة (4), بدون (4), کفایی (4), شناخت (4), وجود (4), کنند (4), مورد (4), پزشک (4), سازی (4), آیا (4), احکام (4), بوده (4), حقیقت (4), باره (4), محل (4), کوتاه (4), نکته (4), شهید (4), عقاید (4), خویش (4), حکم (4), ابتدا (4), گردنبند (4), دندان (4), زرد (4), قصد (4), جایز (4), معرفت (3), پیامبر (3), اهل (3), رسیدن (3), پیش (3), شناسی (3), سلامت (3), درباره (3), مؤمن (3), کامل (3), ذکر (3), مثلاً (3), بدنبال (3), عبادات (3), درست (3), شخصی (3), توضیح (3), لحاظ (3), روانی (3), وظیفه (3), یاری (3), تقویت (3), هنگامی (3), سازگاری (3), بسیار (3), دور (3), رنج (3), آخرت (3), فقدان (3), توکل (3), افراد (3), دارند (3), اتفاقات (3), داشتن (3), اختیار (3), برخی (3), ممکن (3), نیازمند (3), کمک (3), شنبه (3), مرتضی (3), توحید (3), قسمت (3), سؤال (3), جواب (3), تحقیق (3), بررسی (3), بعد (3), پرسش (3), منظور (3), موسی (3), ظاهری (3), فرمودند (3), سؤالی (3), نقل (3), چیزهایی (3), قسم (3), شناختن (3), قدر (3), کفایت (3), البته (3), شوند (3), اساس (3), لذا (3), رتبه (3), روایتی (3), نافع (3), روح (3), برساند (3), جای (3), آداب (3), نامیده (3), هستی (3), گویند (3), مواقع (3), نمازگزار (3), کار (3), میشود (3), چشمها (3), بندد (3), مستحب (3), دلیل (3), لبس (3), خواه (3), پلاتین (3), ولى (3), طلاى (3), هدیه (3), باطل (3), انواع (3), فلز (3), رنگی (3), پارسی (2), مرد (2), عشق (2), کشتی (2), نجات (2), دانلود (2), میان (2), العلم (2), ایشان (2), حرمت (2), موسیقی (2), مراجع (2), ملاک (2), بالاتر (2), انتخاب (2), کنید (2), نمیرود (2), مساله (2), طلایی (2), کوشش (2), ولایت (2), امامت (2), قبل (2), کلینی (2), کافی (2), کفر (2), فتح (2), سمت (2), بقره (2), باقر (2), صفت (2), هدایت (2), همانگونه (2), طور (2), بنابراین (2), رسول (2), صلی (2), بدست (2), آوردن (2), دانستن (2), صابر (2), صحیح (2), برابر (2), قدرتمند (2), شخص (2), عواملی (2), تحمل (2), مواجهه (2), رویدادها (2), زیاد (2), سازد (2), اساساً (2), معتقد (2), نکرده (2), نماید (2), بخشد (2), آورد (2), اضطراب (2), مشکل (2), اجتناب (2), آماده (2), تعالیم (2), درد (2), پدید (2), داشت (2), معنی (2), هایی (2), دادن (2), وقایع (2), جهت (2), اسباب (2), مادی (2), اعتقاد (2), بشر (2), رویدادهای (2), حوادث (2), همة (2), بخاطر (2), رضا (2), موارد (2), اموری (2), جمله (2), معنوی (2), جستن (2), قدرت (2), متوجه (2), برسد (2), مختلف (2), خواند (2), کنار (2), بیت (2), اولیای (2), صدر (2), استنباط (2), حکمت (2), خدایی (2), بندگان (2), بود (2), گرفته (2), لدنی (2), پیامبران (2), مقرب (2), الهام (2), معصوم (2), استناد (2), اثبات (2), کلام (2), نیاز (2), دنیوی (2), نتیجه (2), کسب (2), بعضی (2), مقدمه (2), حوزه (2), همواره (2), افرادی (2), مسلمان (2), بگوئیم (2), جامع (2), اخلاقی (2), فردی (2), عنوان (2), نداشته (2), فراهم (2), سازند (2), مهم (2), واجبات (2), آنجا (2), پیروان (2), تفاوت (2), چیز (2), اخروی (2), کمبود (2), شویم (2), ایم (2), رسالت (2), رساندن (2), مباحث (2), صلّی (2), دیگری (2), السّلام (2), عبادت (2), اعمال (2), چیزی (2), دژهای (2), فرمود (2), مشاهده (2), مقصد (2), اینجا (2), خمینی (2), برهانی (2), سبب (2), گفته (2), حجاب (2), عقل (2), مطلب (2), نرسیده (2), حدّ (2), بهره (2), کنم (2), تقسیم (2), رشته (2), غیردینی (2), بخوانیم (2), ستایش (2), مکتبی (2), عنصر (2), دقت (2), پیرامون (2), بایدها (2), رساند (2), سازیم (2), متذکر (2), شامل (2), عملی (2), اولاً (2), فکر (2), مکاتب (2), آفریننده (2), ثانیاً (2), کرد (2), اهمیت (2), ستون (2), الصلوة (2), ثانی (2), قبولی (2), نکند (2), کمتری (2), سجده (2), حواس (2), میتواند (2), تجویز (2), مکروه (2), امری (2), جلو (2), افکار (2), صورتی (2), ناچار (2), ایجاد (2), نقلی (2), لَا (2), مشابه (2), فِی (2), خواندن (2), مراد (2), پارچه (2), پوشاندن (2), بخشی (2), منع (2), احکامی (2), گردن (2), صدق (2), قصدى (2), حلقه (2), مطلقاً (2), فرقى (2), داماد (2), عقد (2), دید (2), دیگران (2), ساختن (2), بازار (2), رنگ (2), استحکام (2), نیکل (2), پالادیوم (2), طلاهای (2), آیت (2), منبرنت (2), 1397, طراحی, بلاگ, اسپایکا, atom, rss, خاطرات, مجرد, بسوی, ظهور, مناجات, بچه, ارزشی, یاور, 313, ساعت, وقت, کربلا, اهلبیت, غدیریه, کبوتر, نامه, بهشت, بهشتیان, شبستان, بادصبا, منادی, رقصی, میدان, مین, جاده, آلود, لینک, دوستان, امروز, دیروز, تاکنون, 108889, بازدیدها, خبرنامه, نگاهی, گذرا, انا, مدینة, بابها, غیب, وخوابیدن, بستر, سند, صوت, فتاوای, علما, شخصیت, ضربت, مولا, یوم, الخندق, رساله, تقلید, معیارهای, ازدواج, بایگانی, تلاش, هرچه, آیدخوش, غدیر, گنبد, قبر, معصومان, زیارتگاه, جابر, امیری, سیدمحمد, مرتضوی, صفاری, مدانلو, 121, نویسندگان, یعقوب, رابین, دیماتئو, دکتر, کیانوش, هاشمیان, 1378, 754, نهج, البلاغه, خطبه, 193, بلد, 155, 157, 755, غباری, بناب, مجموعه, مقالات, اولین, همایش, نقش, بهداشت, نوید, 1377, 219, 757, 759, رعد, یونس, پرسشگر, گرامی, آیات, نشانگر, صفات, عالی, راهنما, رفت, کلید, پرتگاههای, سقوط, فرموده, مصیبت, طاعت, معصیت, تردید, استقامت, ورزد, پابرجا, راههایی, منفعتها, خوبی, آدم, بنظر, رسد, شدن, تقوا, سستی, گناهان, نگه, بینشی, برخوردار, مصیبتهای, دنیایی, مقدار, بینش, تفکر, بستگی, بعبارت, اندازه, صابرتر, رفتن, عبارتند, مؤمنی, تکیه, مصائب, داند, تکالیفی, جانب, شرایطی, اولویت, وظایف, شکستها, محزون, افسرده, نازل, رها, احوال, رابطه, متقابل, استمرار, فضا, پای, اندوه, سختیها, مواجه, مؤثر, آرام, فشارها, انتظار, ناپذیر, بداند, مقابله, براساس, متون, آسایش, کانونی, آفریده, لذتی, ناملایماتی, ترس, تنگنای, اقتصادی, عزیزان, نگرشی, برخورد, مؤثرتری, واگذاری, متوکل, تشویق, ویژگی, شرح, امیدواری, حسن, کنترل, احساس, تعهد, سعی, تعادل, تواناتر, پیچ, خمهای, بست, عللی, ماورای, مقدّرات, الهی, اندکی, ملاحظه, تاریخچه, یابیم, محدودة, مواردی, نقشی, قبیل, زلزله, سیل, طوفان, روشن, خارج, اذن, توان, گفت, رویداد, فوق, سرنوشتی, حتم, مصالحی, مقدّر, طبق, حادثه, تسلیم, رضای, قلبی, حتی, خوشایند, دعا, شدید, بستگان, نزدیک, صحنه, جنگ, بمباران, درمانده, مستأصل, دراز, تسکین, فوری, هست, حالت, همانا, دلها, راههای, عاطفی, نهایت, قطع, امید, وجودی, ماروای, طبیعت, آسیبی, حالتهای, خوابیده, نشسته, ایستاده, نوعی, طلبی, سوره, آیه, اسْتَعِینُوا, بِالصَّبْرِ, الصَّلاةِ, بگیرید, حاوی, نکات, تواند, خویشتن, داری, خاصیت, بجوئید, توسل, کهف, صدرا, 143, 198, مجلسی, بحارالانوار, آشنایی, منطق, فلسفه, غررالحکم, 352, خصال, صدوق, 124, مشکینی, مبانی, نشر, الهادی, گفتار, تهران, 146, بدهیم, گوئیم, فراگرفتن, اینک, الف, لدنّی, کریم, داستان, خضر, رفیق, افتادند, عبد, صالح, بیابند, رسیدند, علّمنا, لدّنا, علماً, بنده, یافتند, نزد, آموخته, بودیم, منشأش, جستجوی, قیاسات, استدلالات, آزمایشها, افاضه, مختص, اولیاء, ضمن, مفصلی, خدای, برمی, گزیند, سعة, عطا, چشمه, دلش, درنماند, فرشته, شنود, قرائت, تفسیر, فقه, اخلاق, طبیعیات, ریاضیات, کشاورزی, مهندسی, برق, مبرم, نبود, اینها, عقب, ماندگی, اختلال, درنظام, ثمر, ثمرة, عقلایی, ضرر, سحر, جادوگری, کهانت, تسخیر, ریاضیت, مرتاضان, هندی, روحی, اکنون, چهارگانه, مختصری, نمائیم, اختصاص, دانیم, مسلمانی, عینی, فرع, میسر, مجهز, تخصصی, بیاموزند, دربارة, سوم, جانبه, سلسله, پندها, اندرزهای, اکتفا, ساز, بدان, فرض, اینرو, وسیله, موقوف, قهراً, معلمی, سیاست, تجارت, فریضه, تلقی, چهارم, اندیشد, مصلحت, پیشرفت, قیامت, توشه, اندوخته, شدت, خرافات, کارهای, عبث, بیهوده, مهلک, مضر, نهی, دنبال, امور, بدترین, آخرتت, تباه, تفاوتی, بگوییم, آری, خداست, جاوید, تعیین, مقدم, فیزیک, صدمات, قابل, توجهی, خداشناسی, نقصان, بندوباری, خسران, زیان, نگریم, تشریح, پیام, طرح, لکن, زره, تعلیم, دادند, تفقه, اندیشدیدن, داریم, زبانها, جعفر, زمانی, فقیه, بمیرد, ملائکه, آسمان, بقعه, زمین, درهای, صعود, همگی, گریند, شکافی, فقهای, بسان, شهر, حلال, بیاموزی, برتر, احادیث, فراگیری, جاودانه, بماند, روایت, واقعی, جملات, پرمغزی, دانست, استدلالی, عقلی, تفکری, فعلی, نتیجة, مطلوب, کثرت, اشتغال, برهانیّه, ظلمت, کدورت, اعلی, الحجاب, الاکبر, دانش, بزرگترین, سالک, باقی, نماند, خرق, قوت, سلوک, دریافته, قلم, صفحة, بنگارد, عبودیت, قید, بند, حجب, علمیه, فارغ, گردد, معنا, نیاید, ریاضات, قلبیه, غریزی, مالک, القلوب, افاده, نموده, آگاه, نمود, گوید, مؤثری, برکت, تصرف, موجودات, ساحت, کبریای, صاحبش, سپاریم, باطنی, نشده, طول, تاریخ, نداشتند, مقامات, بلند, کردند, ابوذر, غفاری, رجبعلی, خیاط, خیلی, شهدای, آخر, بار, درستی, توهم, بیاید, اصطلاحاً, بیگانه, جامعیت, خاتمیت, اقتضا, مفید, نافعی, اعم, آوری, روز, مصباح, یزدی, تقی, آموزش, سازمان, تبلیغات, سیزدهم, 1374, تشکیل, یکسری, نبایدها, گیری, غایت, هدفی, دارای, خاص, اولیه, استوار, نبایدهای, نردبان, ترقی, تکامل, مهیا, تعبیر, دانسته, ریشة, متناسب, عقیدتی, برخاسته, امّا, دیدگاه, طرفی, وجه, تمایز, فرق, دار, آفریدگاری, آفریدگارش, چگونه, واحد, متعدد, منزلة, بالی, تصور, پرنده, بنام, هدفش, بال, خللی, وارد, محروم, منکر, انکار, خروج, طرف, بایستد, معراج, مؤمنان, یابد, تصحیح, سپس, بپردازد, عباداتی, ترین, زمرة, لازمه, اهمیتی, معناست, دستة, افعال, نباید, مبتنی, متفرع, متوقف, پذیرفتن, اساسی, نمازش, قبول, آنرا, پذیرفته, حالی, اهم, میرزا, جواد, آقا, ملکی, تبریزی, بدیعی, اسرارالصلوة, 117, مطرح, مهمترین, شرایط, پیشگاه, تمامی, همّت, برد, خیالش, پرواز, موانع, بیرونی, بیرون, مشغول, میکند, صداهایی, شنیده, مناظری, جلب, توصیه, مکانی, خوانده, صدای, گوش, میرسد, مناظر, میآید, امکان, خوب, تاریکی, بدوزیم, نمیتواند, جمع, ببندد, نکردهاند, علتش, سجدة, ترک, ابتلاء, فراوان, شرط, ضرورت, تمرکز, کردهاند, شایسته, مادامی, راهی, تشتّت, بگیرد, عین, مراقب, اندیشة, گزارد, چشمش, مهر, سجادهاش, بدوزد, بپرهیزد, ماند, دیده, حال, قیام, موردی, پراکندگی, وسیلة, میدهد, مستحبی, اهمیتش, وظیفة, استحبابی, بپوشد, دیدگان, عوامل, چیست, دوشنبه, بخش, نمونه, بودن, اشاره, وسلم, امیرمومنان, تَخَتَّمْ, بِالذَّهَبِ, نکن, تَجْعَلْ, یَدِکَ, خَاتَماً, مِنْ, ذَهَبٍ, خوانیم, جَعَلَ, اللَّهُ, الذَّهَبَ, الدُّنْیَا, زِینَةَ, النِّسَاءِ, فَحَرَّمَ, عَلَى, الرِّجَالِ, لُبْسَهُ, الصَّلَاةَ, فِیهِ, زنها, داد, پوشانیدن, قسمتی, زربافت, تکه, انگشتری, مصادیق, رایج, ادله, رسیده, متخصصان, اعلام, ادامه, وریم, آویختن, جرّاحى, استخوان, سازى, گذاشتن, روى, هاى, خالى, پیروى, بزرگواران, ورزند, حکمى, اشخاص, بسیارى, لحظه, انگشترى, مخفى, حالى, بنا, احتیاط, مردى, طلایى, جیب, پیدا, چطور, پوشش, اشکالی, پاسخی, تقریبا, جواهرات, مخصوص, صلیب, گناه, مضاعف, امروزه, شکلها, رنگهای, متفاوت, یافت, واقع, سوالی, تنوع, سوال, چرخی, زده, گزارشی, چگونگی, بندی, کمیاب, اطلاعاتی, آوریم, گزارش, فلزی, نرم, اصطلاح, چکش, خـور, بـاید, بـا, فــلزات, دیگـر, آمیـختـــه, گـردد, تــا, عیار, مـابقی, اصل, آلیاژ, ترکیب, فلزات, محکم, بــرای, اکسیژن, هوا, جذب, کــرده, اکـسیـد, شــدن, مـس, نـقـره, جـلوگیــری, کنـــد, آلیاژها, افزایند, ترکیبها, سبز, قرمز, رودیوم, معمولا, ماه, ساییده, آلیاژی, عرفا, عبارت, تزیینی, پوششی, مگر, استثنایی, ندارند, چیزى, اثر, مخلوط, ماده, قدرى, عرفاً, نمى, مانع, عنصری, طلاست, گویش, بازاری, اطلاق, گفتیم, دانند, وسائل, الشیعة, 412, 413, معظم, رهبری, مکارم, شیرازی, سیستانی, نوشتها, آبکاری, خودنمایی, مخفی, دامادی, جراحی, فتواها, کارگیری, جمعه, مشخصات, یار, صفحه, اصلی, صبا, ویژن, سفارش, تبلیغ,

Text of the page (random words):
چرا نماز جزء اصول دین به شمار نمیرود سه شنبه 91 9 28 10 23 ع مطهری نظر چرا نماز جزء اصول دین به شمار نمی رود در حالی که نماز از اهم واجبات بوده و ستون دین می باشد پاسخ هر مکتبی از دو عنصر جهان بینی و ایدئولوژی تشکیل شده است جهان بینی یعنی شناخت و دقت نظر در جهان پیرامون خویش و ایدئولوژی یعنی یکسری بایدها و نبایدها مکتب هنگام بهره گیری و استفاده از جهان هستی ما را با توجه به دستورات خویش بر غایت و هدفی می رساند مکتب اسلام دین اسلام هم دارای جهان بینی و ایدئولوژی خاص خود می باشد یعنی ما مسلمانان نیز باید با دقت و شناخت در جهان هستی اصول اولیه مکتب خویش را استوار سازیم و بعد با توجه به این جهان بینی بایدها و نبایدهای ایدئولوژی نردبان ترقی و تکامل انسان را مهیا سازیم نکته ای که باید اینجا متذکر شد این است که در مکتب اسلام از جهان بینی و ایدئولوژی تعبیر به اصول دین و فروع دین می شود پس دانسته شد که اصول دین یا عقاید حکم پایه و اساس و ریشة دین را دارد و فروع دین شامل احکام و دستورات عملی که متناسب با آن پایه یا پایه های عقیدتی و برخاسته از آنها است می باشد 1 امّا توضیح بیشتر اینکه اولاً اصول یا جهان بینی را به این خاطر اصول می گویند که پایه و اساس یک مکتب است و نوع فکر و نگرش و دیدگاه انسان به جهان می باشد و از طرفی این جهان بینی وجه تمایز بین همة مکاتب دیگر است یعنی در هر مکتبی نوع نگاه به جهان هستی با دیگر مکاتب فرق دارد مثل اینکه آیا این جهان هدف دار است یا نه آیا آفریننده ای دارد یا بدون آفریننده و بی هدف است و اگر آفریدگاری دارد آفریدگارش چگونه است واحد است یا متعدد و ثانیاً اصول و فروع هر دو را باید به منزلة دو بالی تصور کرد که پرنده ای بنام مکتب آنها را برای هدایت و رساندن انسان به هدفش لازم دارد و اگر یکی از این دو بال نباشد یا خللی به آن وارد شود انسان از رسیدن به هدف محروم می شود در مکتب اسلام نیز چنین است اگر انسان ضروری دین را منکر شود چه از اصول دین باشد چه از فروع دین مثل انکار نماز هر دو موجب خروج فرد از حوزه دین و مکتب می شود و از طرف دیگر هر فردی که می خواهد به نماز بایستد و به معراج مؤمنان دست یابد ابتدا باید جهان بینی و عقاید خود را تصحیح کند سپس به انجام نماز و مسائل دیگر بپردازد و این اهمیت نماز را می رساند چرا که نماز ستون دین است پس نتیجه آن که اگر عباداتی مثل نماز که جامع تمام عبادات است و بهترین و مقرب ترین عبادات به شمار می آید در زمرة فروع دین قرار می گیرد نه اصول دین لازمه اش بی اهمیتی آن در مکتب اسلام نیست بلکه به این معناست که این عبادت از دستة اعمال و افعال و دستورات عملی باید ها و نباید ها اسلام است و مبتنی بر نگرش و نوع جهان بینی انسان و متفرع و متوقف بر پذیرفتن اصول و پایه های اساسی دین اسلام است یعنی کسی نماز می خواند و نمازش قبول است که ابتدا دین اسلام و عقاید آنرا پذیرفته و ایمان به داشته باشد پاورقی 1 ر ک مصباح یزدی محمد تقی آموزش عقاید انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی چاپ سیزدهم 1374 ج 1 ص 29 علمی که در روایات از آن ستایش شده سه شنبه 91 9 21 7 16 ع مطهری نظر علمی که در روایات از آن ستایش شده چه نوع علمی است و آیا اسلام بین علوم مختلف اعم از علوم پزشکی علوم و فن آوری روز علوم انسانی و اسلامی از نظر رتبه و جایگاه تفاوت هم قائل شده پاسخ قبل از این که به قسمت اول سؤال جواب بدهیم لازم است اقسام علم را تحقیق و بررسی کنیم و بعد به این پرسش پاسخ می گوئیم که منظور از فراگرفتن علم کدام یک از این اقسام است اینک اقسام علم الف علم لدنّی علم خدایی در قرآن کریم در داستان موسی و خضر ـ علیه السلام ـ آمده است که وقتی موسی با رفیق خود راه افتادند تا آن عبد صالح و عالم را بیابند به شخصی رسیدند که قرآن درباره وی می فرماید و علّمنا من لدّنا علماً 1 یعنی بنده ای از بندگان ما را یافتند که ما از نزد خود به او علم آموخته بودیم یعنی علمی که داشت علمی بود که از ما گرفته بود علم لدنی یعنی علمی که منشأش جستجوی ظاهری بشر یا قیاسات و استدلالات و آزمایشها نباشد و فقط خداوند افاضه کرده باشد این علم مختص به پیامبران و امامان و اولیاء مقرب خداوند است 2 امام رضا ـ علیه السلام ـ در ضمن حدیث مفصلی درباره امامت فرمودند هنگامی که خدای متعال کسی را برای مردم برمی گزیند به او سعة صدر عطا می کند و چشمه های حکمت در دلش قرار می دهد و علم را به وی الهام می کند تا برای جواب از هیچ سؤالی درنماند 3 و همچنین از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده که معصوم ـ علیهم السلام ـ وقتی سؤالی از او می شود در جواب سؤال گاهی به او الهام می شود و گاهی از فرشته می شنود و گاهی هر دو 4 ب علومی که موضوع و مسائل آن اصول یا فروع اسلام است و یا چیزهایی است که اصول و فروع اسلام به استناد آنها اثبات می شود یعنی قرآن و سنت مانند علم قرائت و علم تفسیر و علم حدیث و علم کلام و علم فقه و علم اخلاق ج علومی که موضوع و مسائل آنها طبیعیات و ریاضیات است مانند علم کشاورزی و علم پزشکی و مهندسی برق و که جامعة مسلمانان به آنها نیاز مبرم دارد و با نبود اینها جامعه دچار عقب ماندگی و اختلال درنظام دنیوی می شود د علوم بی نتیجه و بدون ثمر یا علومی که ثمرة عقلایی برای جامعة مسلمانان ندارد و یا کسب آن علوم باعث ضرر به دین و جامعه می شود مانند سحر و جادوگری و کهانت و تسخیر جن و مانند ریاضیت مرتاضان هندی که باعث قدرت روحی می شود اکنون این علوم چهارگانه را بررسی مختصری می نمائیم علم لدنی که علم خدایی است و اختصاص به اولیای خدا دارد و بهترین علم است که خداوند به بعضی از بندگان خود می دهد اما علوم قسم دوم می دانیم که این گونه علوم که موضوع و مسائل آنها اصول و یا فروع اسلامی است و یا چیزهایی است که به استناد آنها اصول و فروع اثبات می شود واجب است تحصیل و تحقیق شود زیرا دانستن و شناختن اصول دین اسلام برای هر مسلمانی واجب عینی است و شناختن فرع آن واجب کفایی است شناختن قرآن و سنت هم واجب است زیرا بدون شناخت قرآن و سنت شناخت اصول و فروع اسلام غیر میسر است و همچنین علومی که مقدمه تحصیل و تحقیق این علوم است نیز از باب مقدمه واجب واجب است یعنی در حوزه اسلام لازم است به قدر کفایت همواره افرادی مجهز به این علوم وجود داشته باشد البته بر همه مسلمانان به خاطر این که مسلمان هستند واجب است که اصول و فروع دین را در حد نیاز نه به صورت تخصصی بیاموزند تا به آن عمل کنند اما دربارة علوم قسم سوم باید بگوئیم که تحصیل این گونه علوم نیز مورد تأکید اسلام است توضیح این که اسلام دینی جامع و همه جانبه است دینی است که تنها به یک سلسله پندها و اندرزهای اخلاقی و فردی و شخصی اکتفا نکرده است دینی است جامعه ساز و آنچه را که یک جامعه بدان نیازمند است اسلام آن را به عنوان یک واجب کفایی فرض کرده است مثلاً جامعه نیازمند به پزشک است از اینرو پزشکی واجب کفایی است یعنی واجب است به قدر کفایت پزشک وجود داشته باشد و اگر به قدر کفایت پزشک وجود نداشته باشد بر همه افراد واجب است که وسیله ای فراهم سازند که افرادی پزشک شوند و این مهم انجام گیرد و چون پزشکی موقوف است به تحصیل علم پزشکی قهراً پزشکی از واجبات کفایی است همچنین است فن معلمی فن سیاست و فن تجارت و این است که همه علومی که برای جامعة اسلامی لازم و ضروری است جزء علوم واجب اسلامی است و جامعة اسلامی همواره این علوم را فریضه تلقی کرده است 5 اما قسم چهارم از علوم از آنجا که دین اسلام به سعادت انسان می اندیشد و تمام دستورات او بر اساس مصلحت و پیشرفت انسان است تا اینکه انسان وقتی به قیامت برود توشه و اندوخته ای برای خود فراهم کند لذا به شدت پیروان خود را از خرافات و کارهای عبث و بیهوده و مهلک و مضر به جامعه نهی کرده است و حرام کرده و کسی که دنبال این گونه امور برود امام علی ـ علیه السلام ـ می فرماید بدترین علم آن است که آخرتت را به آن تباه سازی 6 اما قسمت دوم سؤال که آیا اسلام بین علوم واجب از لحاظ جایگاه و رتبه تفاوتی قائل است یا نه باید بگوییم که آری تفاوت قائل است علومی که موضوع آنها خدا و دستورات خداست به خاطر این که موضوع آنها بهترین چیز است و به خاطر اینکه سعادت زندگی جاوید و اخروی انسان را تعیین می کنند از لحاظ رتبه مقدم بر علوم دیگر است چون اگر مثلاً در علم فیزیک یا پزشکی دچار کمبود و فقدان شویم درست است که جامعه صدمات قابل توجهی می بیند اما با عمل به احکام دینی سعادت آخرت را کسب کرده ایم اما اگر علم خداشناسی و فروع دین دچار کمبود و نقصان شود هم زندگی دنیوی به خاطر بی بندوباری اخلاقی و و هم زندگی اخروی از بین می رود و انسان هم در دنیا و هم در آخرت خسران و زیان می بیند لذا وقتی در قرآن و روایات می نگریم متوجه می شویم که رسالت تمام پیامبران و امامان ـ علیهم السلام ـ تشریح احکام دین و رساندن پیام خدا به مردم و طرح مباحث دینی بوده است لکن در کنار این رسالت مهم کشتی سازی و زره سازی و را نیز به مردم تعلیم می دادند امام علی ـ علیه السلام ـ می فرمایند با سه چیز مسلمان کامل می شود تفقه و اندیشدیدن در دین 7 و همچنین روایتی از پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل شده است که می فرمایند دو گونه علم داریم یک علم ظاهری که سر زبانها است و دیگری علم در قلب که این علم نافع است 8 یعنی علمی که روح تو را به حقیقت برساند نافع است و در این باره امام موسی بن جعفر ـ علیه السّلام ـ فرمودند زمانی که مؤمن فقیه بمیرد ملائکه آسمان و بقعه های محل عبادت خداوند در زمین و نیز درهای صعود اعمال وی به عالم بالا همگی بر او می گریند و شکافی در اسلام پدید می آید که چیزی جای آن را نمی گیرد چرا که فقهای مؤمن بسان دژهای دور یک شهر دژهای اسلام هستند و امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود یک حدیث در حرام و حلال خدا که از یک فرد صادق بیاموزی از دنیا و تمام طلاها و نقره های آن برتر است 9 در این احادیث همان گونه که مشاهده می شود تأکید زیادی بر فراگیری مباحث دینی دارند چرا که این علوم حقیقت انسان و روح او را می سازند آن چیزی که قرار است جاودانه بماند البته همان گونه که در روایت اول از پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل شد علم واقعی علمی است که قلب و روح انسان را به مقصد و سعادت برساند و علوم دینی هم اگر چه نافع هستند اما آنچه در اینجا لازم است عمل به این علوم است امام خمینی در کتاب آداب نماز ص 11 و 93 و در این باره جملات پرمغزی دارند و باید دانست که فقط علم برهانی استدلالی و عقلی و تفکری در باب توحید فعلی نتیجة مطلوب ندارد بلکه گاه می شود که کثرت اشتغال به علوم برهانیّه سبب ظلمت و کدورت قلب شود و انسان را از مقصد اعلی باز دارد و در این مقام گفته اند العلم هو الحجاب الاکبر یعنی دانش و علم بزرگترین حجاب است و باید سالک در این حجاب باقی نماند و آن را خرق کند و آن چه را عقل با قوت برهان و سلوک علمی دریافته است با قلم عقل به صفحة قلب بنگارد و حقیقت عبودیت را به قلب برساند و از قید و بند حجب علمیه فارغ گردد و این مقام و معنا با برهان حاصل نیاید بلکه به ریاضات قلبیه و توجه غریزی به مالک القلوب باید قلب را از آنچه برهان افاده نموده آگاه نمود تا حقیقت توحید حاصل شود برهان به ما می گوید غیر از خدا مؤثری در عالم نیست و به برکت این برهان دست تصرف موجودات را از ساحت کبریای وجود کوتاه می کنیم و عالم را به صاحبش خدا می سپاریم ولی تا این مطلب برهانی به قلب نرسیده و صورت باطنی قلب نشده ما از حدّ علم به حدّ ایمان نرسیده ایم لذا در طول تاریخ افراد زیادی بوده اند که از علوم ظاهری بهره ای نداشتند اما مقامات بلند معنوی را فتح کردند و این بخاطر همین نکته است مانند ابوذر غفاری و رجبعلی خیاط و خیلی از شهدای اسلام در آخر کلام بار دیگر تأکید می کنم و جمله ای از شهید مطهری ره ذکر می کنم که این مطلب باعث این نمی شود که بگوئیم اسلام به علوم دیگر بی توجه بوده است شهید مطهری می فرماید اساساً این تقسیم درستی نیست که ما علوم را به دو رشته تقسیم کنیم علوم دینی و غیردینی تا این توهم برای بعضی پیش بیاید که علومی که اصطلاحاً علوم غیردینی نامیده می شوند از اسلام بیگانه اند جامعیت و خاتمیت اسلام اقتضا می کند که هر علم مفید و نافعی را که برای جامعه اسلامی لازم و ضروری است علم دینی بخوانیم پاورقی 1 کهف 65 2 مطهری مرتضی توحید انتشارات صدرا چاپ اول ص 143 3 کلینی اصول کافی ج1 ص 198 4 مجلسی محمد باقر بحارالانوار ج 26 ص 58 5 مطهری مرتضی آشنایی با علوم اسلامی منطق و فلسفه انتشارات صدر ص 13 6 1 غررالحکم ج 1 ص 352 7 خصال صدوق ج 1 ص 124 8 مشکینی مبانی استنباط نشر الهادی چاپ اول ص 28 9 مطهری مرتضی ده گفتار تهران انتشارات حکمت ص 146 تقویت صبر شنبه 91 9 18 8 10 ع مطهری نظر چه اموری باعث تقویت صبر در انسان می شود پاسخ پرسشگر گرامی آنچه که درباره صبر در آیات و روایات آمده است نشانگر این است که صفت صبر یکی از صفات عالی انسانی است که مانند یک راهنما انسان را به سمت ایمان و سعادت هدایت می کند همانگونه که حضرت صادق ـ علیه السلام ـ می فرمایند صبر نسبت به ایمان مانند سر نسبت به بدن است وقتی سر از بین برود بدن هم از بین خواهد رفت و همین طور وقتی صبر از بین برود ایمان از بین می رود 1 بنابراین صبر کلید در سعادت و موجب نجات از پرتگاههای سقوط است رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ فرموده اند صبر سه گونه است صبر هنگام مصیبت صبر بر طاعت و صبر بر معصیت 2 بی تردید مؤمن اگر در این سه جایگاه استقامت ورزد و پابرجا باشد ایمان او کامل می شود برای بدست آوردن صبر راههایی ذکر شده است مثلاً دانستن منفعتها و خوبی های صبر باعث می شود آدم بدنبال بدست آوردن صفت صبر برود اما بنظر می رسد که بهترین راه صابر شدن از راه تقوا حاصل می شود زیرا کسی که عبادات را صحیح و درست انجام می دهد و در آنها سستی نمی کند و در برابر گناهان خود را نگه می دارد این چنین شخصی از بینشی برخوردار می شود که در برابر مشکلات و مصیبتهای دنیایی نیز قدرتمند و صابر می شود زیرا مقام صبر به مقدار زیادی به بینش تفکر و معرفت شخص بستگی دارد بعبارت دیگر هر اندازه ایمان و معرفت شخص بالاتر رود صابرتر می شود برای توضیح بیشتر عواملی که موجب بالا رفتن تحمل و صبر انسان در مشکلات می شود عبارتند از 1 ایمان به خدا انسان مؤمنی که در مواجهه با رویدادها بر خداوند تکیه دارد از لحاظ روانی خود را قدرتمند می بیند و در مشکلات و مصائب خود را تنها و بی کس نمی داند او در زندگی برای خود تکالیفی از جانب خدا قائل است و در هر شرایطی عمل به آنها را در اولویت قرار می دهد و مشکلات وی را از انجام وظایف باز نمی دارد و شکستها او را زیاد محزون و افسرده نمی سازد زیرا اساساً در پی انجام وظیفه است چون معتقد است که خداوند بر دل او آرامش نازل می کند 3 و هیچ گاه انسان را رها نکرده و در همه احوال یاری اش می نماید چنین انسانی رابطه متقابل خود را با خداوند استمرار می بخشد و همین امر موجب تقویت روانی او می شود انسانی که در این فضا زندگی می کند هیچ گاه مشکلات او را از پای در نمی آورد و دچار اضطراب و اندوه نمی شود 4 2 نگرش فرد نسبت به وقوع سختیها هنگامی که فرد در زندگی با مشکلات مواجه می شود نوع نگرش وی در سازگاری با آنها بسیار مؤثر است اگر او بدنبال یک زندگی آرام و به دور از رنج و سختی باشد تحمل فشارها و سازگاری با آنها برای وی بسیار مشکل تر است زیرا انتظار وقوع آنها را ندارد ولی اگر وقوع سختی ها را اجتناب ناپذیر بداند خود را برای مقابله با آنها آماده می کند در تعالیم اسلام بر نگرش دوم تأکید شده براساس متون اسلامی مردم در زندگی دنیا در پی آسایش کامل هستند اما این امر در آخرت حاصل خواهد شد نه در زندگی دنیا 5 زیرا که انسان در کانونی از رنج و سختی آفریده شده است 6 در دنیا بدنبال هر لذتی درد و رنج و ناملایماتی نیز پدید می آید فرد دچار ترس تنگنای اقتصادی و فقدان عزیزان و می شود 7 کسی که چنین نگرشی دارد خود را آماده برخورد با مشکلات کرده مواجهه مؤثرتری با آنها خواهد داشت 8 3 توکل توکل به معنی واگذاری امر به خداوند متعال است افراد متوکل از اضطراب و تشویق دور هستند آنها ویژگی هایی به شرح زیر دارند 1 نسبت دادن اتفاقات و وقایع به خداوند متعال 2 امیدواری و حسن ظن به خداوند 3 معنی دادن به اتفاقات و وقایع زندگی 4 داشتن کنترل بر اتفاقات زندگی 5 داشتن احساس تعهد نسبت به انجام وظیفه 9 توکل فرد را در سعی و کوشش جهت حل مسائل زندگی و رسیدن به تعادل و سازگاری تواناتر خواهد ساخت او هیچ گاه در پیچ و خمهای زندگی خود را در بن بست نمی بیند زیرا معتقد به عللی ماورای اسباب مادی است 10 4 اعتقاد به مقدّرات الهی با اندکی ملاحظه در تاریخچه زندگی بشر در می یابیم که رویدادهای زندگی گاهی در محدودة اختیار انسان است و در مواردی اختیار فرد در وقوع آنها نقشی ندارد با در نظر داشتن برخی حوادث زندگی از قبیل زلزله سیل طوفان و روشن می شود که وقوع برخی رویدادها در زندگی از اختیار انسان خارج است و با توجه به اینکه همة رویدادهای جهان به اذن خداوند روی می دهد می توان گفت که رویداد فوق جزء سرنوشتی است که خداوند به طور حتم برای فرد یاد شده بخاطر مصالحی مقدّر کرده است طبق این اعتقاد فرد در این حادثه باید راه تسلیم و رضا در پیش گیرد رضای قلبی به حوادث حتی ممکن است آنها را در نظر فرد خوشایند نماید 11 5 یاد خداوند و دعا درد شدید فقدان بستگان نزدیک و حضور در صحنه جنگ و بمباران انسان را از نظر روانی درمانده و مستأصل می سازد در این گونه موارد غیر از راه حل های دراز مدت برای مشکل فرد نیازمند تسکین و آرامش فوری نیز هست یکی از اموری که در این حالت به انسان آرامش می بخشد یاد خداوند است همانا با یاد خدا دلها آرامش می گیرد 12 از جمله راههای معنوی عاطفی یاری جستن از قدرت بی نهایت خداوند است در تعالیم اسلام آمده است که وقتی انسان در سختی از همه اسباب مادی قطع امید می کند متوجه وجودی ماروای طبیعت می شود قرآن می فرماید هنگامی که به انسان آسیبی برسد ما ر...